|
EKONOMICZNY ZMYSŁ PISARKI Z KRAINY JEZIOR
Będąc kobietą w
czasach wiktoriańskich pod koniec życia posiadała 4000 akrów ziemi w
krainie Lake District w północno-zachodniej Anglii.
|
Beatrix Potter, angielska
autorka bajek dla dzieci, zasłynęła w świecie głównie z talentów
humanistycznych - literackiego i plastycznego. Miała jednak także
zdolności w
dziedzinie biologii i niewątpliwy zmysł ekonomiczny. |
W Anglii, szczególnie w rejonie Lake District, jest znana i
uwielbiana zarówno przez dzieci, jak i dorosłych czytających dzieciom bajki, na
których sami się wychowali. Darzona jest szacunkiem także jako osoba, mająca
szczególny wkład w powstanie parku narodowego na Lake District, wciąż jeszcze
pełnego nieskażonej przyrody. Była kobietą, która na przełomie XIX i XX wieku
zbiła majątek pisząc opowiastki dla dzieci, i potrafiła tym majątkiem
umiejętnie gospodarować.
Dzieciństwo wśród przyrody
Urodziła się w South Kensington w 1866 roku w dobrze
sytuowanej arystokratycznej rodzinie. Rody jej rodziców, Ruperta Pottera i
Helen Lech zarobiły fortuny zajmując się przemysłem tekstylnym na północy
Anglii. Bardzo natomiast chciały się od tych tradycji odciąć.
Dzieci państwa Potterów - Beatrix i jej brat Bertram, od
małego fascynowały się zwierzętami, trzymały w sypialni żaby, jaszczurki, jeże,
nietoperze, kanarki, dziką kaczkę, papużkę falistą, rodzinę ślimaków, świnki
morskie. Beatrix obserwowała je i rysowała. Najbardziej lubiła króliki -
prowadziła je na smyczy gdziekolwiek poszła i jeździła z nimi pociągiem.
Sytuacja materialna jej rodziców pozwala na kształcenie
dzieci w domu, toteż Beatrix uczona była przez guwernantki. Sztuka nie była jej
obca od dzieciństwa. Uczyła się rysunku u kilku nauczycielek. Metody rysowania,
jak np. zastosowanie malarstwa olejnego wymagającego szkiców napotykały jej
opór. Jednak na wyjazdach letnich z rodziną z zapałem malowała akwarelami roślinność,
grzyby i zwierzęta. Potterowie przyjaźnili się z Johnem Millaisem (malarzem
wywodzącym się z Bractwa Prerafaelitów); jego obraz „Ofelia" był ulubiony przez
Beatrix.
Kiedy jej o 6 lat młodszy brat wyjechał do szkoły z
internatem, rzadko bywał w domu i została sama. Nadal uczyła się w domu. Po
latach uznała, że taka właśnie nauka pozwoliła jej zachować oryginalność.
Brat także był zachęcany do rysowania, gdyż podobnie jak
siostra przejawiał talent.
Co roku w kwietniu po wiosennych porządkach rodzina
wyjeżdżała na dwa lub trzy tygodnie nad morze, a w wakacje wynajmowała na trzy
miesiące domek na wsi. Dzieci odkrywały wtedy przyrodę i rysowały wszystko, co
zobaczyły. Po latach spędzonych na wakacjach w Szkocji, Potterowie zaczęli z
oddaniem odwiedzać Lake District, po raz pierwszy, gdy Beatrix miała 16 lat. W
wieku prawie 30 lat pojechała z rodziną do Sawrey. Było to idealne dla niej
miejsce, aby rozwinąć nowo nabyte zainteresowanie grzybami. Dokładnie
studiowała gatunki, które znalazła w okolicznych lasach. Pobyt w tym miejscu
niezwykle na nią wpłynął; zdecydowała, że pewnego dnia część tej ziemi będzie
do niej należeć.
Zwierzęta, książki i Hill Top
Matka podsuwała Beatrix wybranych przez siebie kandydatów na
męża, których córka ku zgrozie rodziny systematycznie odrzucała.
|
Od dzieciństwa wyćwiczona w rysunku i wykazująca się
zacięciem pisarskim, Beatrix wydała w 1901 roku ilustrowaną przez siebie
książeczkę
dla dzieci „Piotruś Królik" (The Tale of
Peter Rabbit) i sprzedała 250 kopii
wśród rodziny i znajomych. Zainteresowane jej sukcesem wydawnictwo Warne
&
Co. Zgodziło się (mimo wcześniejszej odmowy) na wydanie książki, co
nastąpiło w
1902 roku. Książka okazała się bestsellerem - sprzedano 28 tys.
egzemplarzy.
|
W
kolejnych latach napisała następne powiastki - w sumie 22, w których
obok
królika Piotrusia pojawiają się także inne antropomorficzne
zwierzęta,
m. in.
Beniamin Truś (Beniamin Bunny), Wiewiórka Orzeszko (Sqirrel Nutkin),
Prosiak
Robinson (Pig Robinson) i Kaczka Tekla Kałużyńska (Jemima
Pudle-Duck).
W 1903 roku, w wieku 37 lat, stała się niezależna finansowo.
Dwa lata później zaręczyła się mimo sprzeciwu rodziców z Normanem Warne - swoim
wydawcą. Do ślubu jednak nie doszło, gdyż w sierpniu Norman umarł na białaczkę.
W październiku Beatrix kupiła farmę Hill Top w Sawrey w Lake District. Zapłaciła
za nią zbyt wysoką cenę, lecz ze swojego błędu wyciągnęła wnioski. Wykupywała
kolejne farmy po znacznie lepszych cenach. Budynki pracowicie reperowała i
zajmowała się gospodarstwami.
Założyła hodowlę owiec Herdwick, dzięki którym wygrywała
lokalne konkursy i ostatecznie, w 1930 roku, jako pierwsza kobieta została
prezesem Stowarzyszenia Hodowców Owiec Herdwick.
Kiedy 1913 roku wyszła za adwokata Williama Helisa, na
uroczystość ślubną założyła kostium z wełny z własnych owiec. Małżeństwem
ponownie zbulwersowała rodzinę. Obce jej jednak były snobistyczne aspiracje.
Napisała o sobie: „Jestem potomkinią pokoleń rolniczek i tkaczek z Lancashire,
upartych, trzeźwych, twardo stojących na ziemi".
Z pomocą męża wykupywała zagrożone zamknięciem farmy. Obok
dochodów, jakie przynosiły jej książki, dodatkowe pieniadze przynosiła jej
sprzedaż akwareli swoim miłośnikom w Stanach Zjednoczonych. W chwili śmierci
posiadała 4000 akrów
(1618 hektarów)
ziemi. Przekazała je National Trust (instytucji, która chroni zabytki i
krajobraz Anglii), aby w Lake District utworzyć park narodowy. Umarła 22
grudnia 1943 roku w Sawrey. Jej ciało skremowano, a prochy zgodnie z wolą
zostały rozsypane na wzgórzu wznoszącym się nad Hill Top.
Piotruś sto lat później
Obecnie w dawnym domu Beatrix znajduje się muzeum, o które
dba National Trust. Wnętrze wygląda tak, jak w czasach życia autorki. Wystrój
został odtworzony na podstawie zachowanych zdjęć. W domu w Sawrey zachowało się
mnóstwo przedmiotów należących do pisarki, nawet lalki, którymi bawiła się w
dzieciństwie. Samo Sawrey także wygląda trochę jakby zatrzymało się w czasie.
Nadal można tam rozpoznać z łatwością budynki, drogi i ozdobne płoty, czy
elementy krajobrazu, które z drobiazgowością malowała Beatrix na swoich
akwarelach. Gości odwiedzających muzeum autorki powita na ścieżce do wejścia
Piotruś Królik we własnej osobie. A raczej przebrana za niego osoba.
Obok wielu wydań serii książek o Piotrusiu Króliku, pamiątki
związane z postaciami z bajek Angielki to osobne źródło dochodu dla
producentów.
Piotruś Królik jest postacią na tyle znaną, że udało mu się
wejść także do kultury popularnej. W 1105 odcinku komedii „South Park" pt. „Fanatastic
Easter Special" pojawia się jako wyjaśnienie tajemnicy Wielkanocy.
Na rynku polskim w latach 90. wydano serię bajek Beatrix
Potter w tłumaczeniu Małgorzaty Musierowicz, zbiór Bajki dla najmłodszych w tłumaczeniu Mirosławy Czarnockiej-Wojs, a
także w 1974 roku jedną z bajek - Krawiec
i jego kot (Taylor of Gloucester)
przetłumaczoną przez Stefanię Wortman.
aut. Magdalena Zelewska
Bibliografia:
TAYLOR, Judy: Beatrix Potter and Hill Top, National
Trust, 2003
PAŃKÓW, Lidia: Króliki są wulgarne [w:] Wysokie Obcasy
14 kwietnia 2007, s. 44-51
The
World of Beatrix Potter - Books, Biography, Artwork and More, [on-line]. [Dostęp 30 stycznia 2010]. Dostępny w World Wide Web:
http://www.peterrabbit.com/home.asp
|
